Walvissen & dolfijnen spotten vanuit Funchal

Veel levada's zijn zonder gids te lopen en veel bezoekers doen dat ook. Wat een begeleide tocht oplevert is de transfer — de meeste startpunten liggen een uur bergweg van Funchal en zijn zonder auto lastig te bereiken — plus een gids die van route wisselt als het weer dichttrekt. Voor sommige routes is bovendien een vooraf gekocht toegangsbewijs nodig; dat regelt de aanbieder. Met een huurauto en stabiel weer is alleen gaan een reële optie.

Dat loopt enorm uiteen. Een vlakke levada door het laurierbos kan iedereen die goed ter been is. De oversteek Pico do Areeiro–Pico Ruivo is een serieuze bergdag met veel trappen en blootgestelde stukken. Bij elk aanbod staat een moeilijkheidsgraad — lees die in plaats van hem aan te nemen: het verschil tussen de makkelijkste en zwaarste route is hier groter dan op de meeste eilanden.

In Funchal en in de bergen is het ander weer, en dat is het nuttigste wat je over Madeira kunt weten. Aan de boulevard kan de zon schijnen terwijl de toppen de hele dag in de wolken zitten. Juist daarom zijn begeleide tochten hier meer waard dan elders: de gids beslist 's ochtends welke route echt kan en wisselt zo nodig.

Nee, en wie iets anders belooft verkoopt te veel. Waarnemingen zijn gebruikelijk omdat het water vlak voor de kust steil wegloopt — het blijven wilde dieren. Veel aanbieders geven bij een tocht zonder waarneming een gratis herhaling in plaats van geld terug; kijk vóór het boeken welke regel geldt, ze verschillen.

In de zomer en rond kerst en oud en nieuw zijn de populaire zonsopgangtransfers en de best beoordeelde levada-tochten dagen van tevoren volgeboekt. Buiten die pieken volstaan meestal één of twee dagen. Omdat bijna alles tot 24 uur van tevoren gratis te annuleren is, kost vroeg boeken je niets.

Stevige schoenen met profiel — de paden zijn vaak nat en de rots glad. Een licht regenjack, ook op een heldere ochtend, want de noordkant maakt zijn eigen weer. Water, en iets warms als de route hoog gaat: op 1.800 meter kan het rond het vriespunt zijn terwijl het in Funchal zacht is. Voor sommige tunnels is een lamp nodig; begeleide tochten leveren die meestal.