Welke Levada wel met kinderen – en welke beter niet

Het korte antwoord: de Vereda dos Balcões vanaf Ribeiro Frio. Ongeveer 1,5 kilometer per richting, vrijwel vlak, breed, geen tunnel, aan het eind een uitzichtpunt, en bij het begin restaurants en toiletten – en je kunt op elk moment omkeren. Wat een pad met kinderen uitsluit, is niet de afstand maar drie andere dingen: breedte, afgrond, en of omkeren überhaupt mogelijk is. Wil je liever een gids, vervoer en een korte dag, dan loopt de wandeling die de aanbieder zelf makkelijk noemt door de vallei van de Serra de Água: € 38 voor 4 uur.

Bekijk prijzen en data voor de makkelijke levada-wandeling in de Serra de Água

Met kinderen telt op Madeira niet je conditie. Het telt of het pad breed genoeg is om naast elkaar te lopen, of er rechts van het pad een leuning staat of een steile helling begint – en of je kunt omkeren als een kind na veertig minuten geen zin meer heeft.

De drie vragen vóór afstand en hoogtemeters

Kun je naast elkaar lopen? Op een klassiek Levada-onderhoudspad van zo’n tachtig centimeter breed loop je achter elkaar. Een kind voor je hebben, zonder het aan de hand te houden, is iets anders dan een kind naast je.

Is er een afgrond? Levada’s volgen de helling, niet de vallei. Een volkomen vlak pad kan honderd meter boven de vallei blijven hangen. Sommige uitgezette stukken zijn beveiligd met leuningen of staaldraad, andere niet – en een touw tussen twee palen is voor een klein kind geen afzetting, maar een gat. Een leuning op één punt betekent niet dat er over het hele traject een staat.

Kun je omkeren? Het belangrijkste punt, en het minst genoemde. Wie op een kanaalpad halverwege opgeeft, heeft nog de hele terugweg voor de boeg. Met kinderen plan je daarom routes die je op elk punt kunt omdraaien.

Wat kinderen echt volhouden

Vuistregel uit de praktijk: de halve afstand, de dubbele tijd. Niet vanwege de conditie, maar vanwege de pauzes, de stenen, de hagedissen en de vraag wanneer er eindelijk iets te eten is. Eén tot anderhalf uur pure looptijd is voor jongere kinderen een goede richtlijn. Alles daarboven heeft een concreet doel nodig: een waterval, een uitzichtpunt, een café.

De paden die werken

Vereda dos Balcões (PR 11), vanaf Ribeiro Frio. Officieel zo’n 1,5 kilometer per richting, dus goed drie heen en terug, vrijwel zonder stijging (rond de 870 tot 880 meter hoogte) en zonder tunnel. Breed, goed begaanbaar, aan het eind een uitzichtpunt over het dal van de Ribeira da Metade met zicht op het centrale bergmassief. In anderhalf uur ben je klaar, treuzelen inbegrepen. Ribeiro Frio ligt landinwaarts, een goed halfuur ten noorden van Funchal, en heeft restaurants, een forellenkwekerij en toiletten – met kinderen meer waard dan elk uitzicht. Halverwege ligt bovendien een klein café met terras.

Levada da Serra do Faial bij Camacha. Ten oosten van Funchal, op zo’n 700 tot 780 meter. Ongewoon breed en vlak, schaduwrijk onder bomen, zonder noemenswaardige hoogteangst – het pad waar je echt naast elkaar loopt. Je loopt zo ver als de kinderen willen, en keert dan om. Nadeel: vanaf het dorp naar de levada gaat het een stuk omhoog, en na regen is het modderig.

Levada dos Tornos, middelste gedeelte. Deze loopt boven Funchal tussen Monte en Camacha. De volledige route is niets voor kinderen – aan beide uiteinden liggen steile klimmen en dalingen. Het vlakke middenstuk daarentegen wel, en het heeft een troef die geen ander pad biedt: twee theehuizen met taart. Een doel dat kinderen begrijpen. De openingsdagen wisselen, dus reken erop als bonus, niet als redmiddel.

Levada do Rei (PR 18), vanaf São Jorge aan de noordkust. Officieel 5,3 kilometer per richting, goed tien heen en terug, zo’n drieënhalf uur, nauwelijks hoogteverschil. Voor oudere, actieve kinderen een mooie bosdag – voor kleintjes gewoon te lang, en het vraagt ook om vaste voet.

Waar je met kinderen niet aan begint

De 25 Fontes in het westen bij Rabaçal is de bekendste levada van het eiland en de meest gemaakte misser: een lange stenen trap, een lange onverlichte tunnel, smalle passages, veel tegemoetkomend verkeer. Details in ons artikel over de 25 Fontes- en Rabaçal-route.

De Caldeirão Verde (PR 9) boven Santana geldt vaak als geschikt voor gezinnen, omdat hij vrijwel vlak is. Maar het is zo’n 6,5 kilometer per richting, met meerdere donkere, deels lage rotstunnels, en tot slot langs beveiligde maar uitgezette rotsranden. Dertien kilometer plus duisternis zijn met kleine kinderen twee problemen tegelijk.

Levada Nova en Levada do Moinho bij Ponta do Sol hebben stukken van ongeveer een halve meter breed boven open hellingen, deels zonder leuning; meerdere wandelgidsen raden dit met kinderen uitdrukkelijk af. Ook de Levada do Furado (PR 10) heeft, ondanks leuningen, smalle randstukken waar tegemoetkomend verkeer onprettig wordt.

En in het algemeen: de alpiene bergtochten in het centrale bergmassief zijn geen levada’s en horen niet op deze lijst.

Vijf begeleide levada-dagen vergeleken

Tour	Duur	vanaf	Beoordeling	Past bij
Makkelijke levada-wandeling in de Serra de Água-vallei	4 uur	€ 38	4,6 (170)	Gezinnen met schoolkinderen die één korte begeleide dag willen
Privéwandeling op de Levada dos Balcões, PR 11	3 - 4 uur	€ 100	5,0 (5)	Gezinnen die precies het Balcões-pad willen, op hun eigen tempo
Levada-wandeling door de paradijselijke vallei	4 uur	€ 38	4,6 (90)	Gezinnen die op zoek zijn naar een tweede korte wandeling als de eerste goed ging
Zonsopgang bij Pico do Arieiro plus de Balcões-wandeling	3u 30m	€ 46	4,9 (174)	Oudere kinderen die een vertrek in het donker aankunnen
Begeleide levada-wandeling in de vallei van Rabaçal	8 uur	€ 48	4,8 (2.596)	Volwassenen en tieners die een hele dag willen – geen eerste uitstapje met kleine kinderen

De twee wandelingen van € 38 zijn beide begeleide dagen van vier uur; die in de Serra de Água is degene die de aanbieder zelf makkelijk noemt, die door de paradijselijke vallei loopt van Vale do Paraíso naar Rochão. De Balcões-wandeling staat twee keer in de tabel: één keer als privéwandeling van 1,5 kilometer, één keer gekoppeld aan een zonsopgangtocht de berg op.

Bekijk beschikbaarheid voor de privéwandeling op de Levada dos Balcões

Buggy: het eerlijke antwoord

In de regel nee. Levadapaden zijn onderhoudspaden: vochtig, met wortels, stenen treden en smalle doorgangen. Zelfs op brede stukken strandt een buggy op één enkele trap – en keren op een kanaalpad is wel het vervelendste wat er is. Een draagzak of rugdrager is de betrouwbaardere oplossing. Duwen lukt hooguit op brede bospaden buiten de kanaalpaden.

Toiletten, pauzes, weer

Onderweg is er meestal geen toilet. Wat er wel is, staat bij het startpunt of in een café onderweg – in Ribeiro Frio bijvoorbeeld, of bij de theehuizen aan de Levada dos Tornos. Plan die stop vóór het vertrek in.

Het punt dat op Madeira alles overtreft: in Funchal en in de bergen heerst ander weer. Op de boulevard schijnt de zon, terwijl het bos in de mist ligt en de toppen in de wolken zitten. Met kinderen weegt dat dubbel zo zwaar – je vertrekt in korte broek en staat een uur later in de natte mist. Een regenjas en een droog wisselshirt horen ook bij blauwe lucht in de rugzak. Waarom dat zo is, staat in het artikel over het weer tussen kust en bergen.

Waarom een gids hier meer waard is dan elders

Precies daarom is een gids hier geen luxe: hij beslist ‘s ochtends welke route bij het actuele weer überhaupt zin heeft, rijdt naar het startpunt en haalt je aan het eind weer op. Sommige routes vragen bovendien een vooraf gekocht ticket – de aanbieder regelt dat.

Madeira heeft 153 begeleide wandel- en levadatochten vanaf € 16,50 op GetYourGuide, samen meer dan 56.000 beoordelingen. Met kinderen is een privétour vaak de betere keuze, omdat het tempo klopt en je zonder discussie kunt omkeren; vanaf € 36.

Over de minimumleeftijd: de aanbieders hanteren verschillende grenzen – wat geldt, staat op de betreffende boekingspagina. Of een route lichamelijk haalbaar is, bespreek je in geval van twijfel met de kinderarts, niet met een reissite.

Ons advies

Voor de meeste gezinnen met schoolkinderen: de makkelijke levada-wandeling door de Serra de Água-vallei, € 38 voor 4 uur. Het is de aanbieder zelf die hem makkelijk noemt, € 38 is samen met de wandeling door de paradijselijke vallei de laagste prijs in de tabel, en vier uur inclusief de rit is één begeleide dag die een kind volhoudt.

Bekijk prijzen en data voor de makkelijke levada-wandeling in de Serra de Água

Met kleine kinderen, of als je precies het Balcões-pad wilt: de privéwandeling van 1,5 kilometer op de Levada dos Balcões, € 100, drie tot vier uur. Dit is verreweg het duurste op deze pagina, en voor een groot gezin is dat echt geld – wat je koopt is het enige pad op deze pagina dat alles in zijn voordeel heeft, plus de vrijheid om om te keren wanneer je wilt. Zonder gids vanaf Ribeiro Frio kost het helemaal niets.

Met oudere kinderen die graag lopen: de zonsopgangtocht naar Pico do Arieiro met de Balcões-wandeling erbij, € 46 en drieënhalf uur – twee hoogtepunten in één ochtend, voor de prijs van opstaan in het donker.

Voor wie dit allemaal niets is: iedereen met een peuter. Geen enkele begeleide levada-dag is gebouwd rond een kind dat na veertig minuten naar huis wil; de Levada da Serra do Faial bij Camacha en het middenstuk van de Levada dos Tornos zijn op eigen gelegenheid beter, met een auto en zonder schema. En de Rabaçal-dag met zijn acht uur is een wandeling voor volwassenen, hoe goed de beoordeling ook is.

Alle begeleide wandelingen in één overzicht: Levada-wandelingen op Madeira