Eén rit, één dag: van Funchal naar Porto Moniz en terug over het plateau

Als je maar één dag op Madeira gaat rijden, rij dan deze. Het is een lus: naar beneden over de snelweg langs de zuidkust, over de bergen naar het noorden, westwaarts over de klifweg naar de verste hoek van het eiland, en terug over het hoge plateau in het midden.

Van Funchal naar Porto Moniz is het maar ongeveer 1 uur 15 minuten als je er rechtstreeks naartoe rijdt. Niemand doet dat, en dat is precies het punt – de dag is lang door de stops en de bergtrajecten, niet door de afstand. Reken erop dat je om acht uur vertrekt en op tijd terug bent voor het avondeten.

De vorm ervan

Funchal → Câmara de Lobos → Cabo Girão → Ribeira Brava → Encumeada → São Vicente → Seixal → Porto Moniz → Paul da Serra → Ribeira Brava → Funchal.

De eerste helft loopt over de VR1, de snelweg langs de zuidkust. Het is tunnel na tunnel, snel, en het vleit het eiland: je legt in twintig minuten af wat vóór de aanleg een uur duurde. De tweede helft is het tegenovergestelde – de ER228 over de Encumeada-pas, dan de kustweg aan de noordkant, dan de ER110 over het plateau. Daar gebeurt de dag pas echt.

Câmara de Lobos, twintig minuten verder

Een werkende vissershaven met boten op het grind getrokken, zo dicht bij Funchal dat het nauwelijks een rit is. Stop voor een koffie, bekijk de boten, en begrijp iets over de rest van de dag: hier komt de poncha vandaan, en in de bars wordt hij royaal geschonken.

Dat brengt ons bij de regel die de rest van de dag bepaalt. De maximale bloedalcoholgrens in Portugal is 0,5 g/l, die daalt naar 0,2 g/l voor houders van een voorlopig rijbewijs en voor beroepschauffeurs. Artikel 81 van de Código da Estrada legt beide waarden vast; vanaf 1,2 g/l is het geen administratieve overtreding meer, maar een strafbaar feit met een gevangenisstraf tot een jaar. Als poncha vandaag op je lijstje staat, drinkt degene die rijdt er geen. Als iedereen er een wil, is vandaag een tochtdag, geen rijdag.

Cabo Girão, veertig minuten verder

Een glazen platform dat uitsteekt boven een van de hoogste zeekliffen van Europa, met de terrasvormige akkertjes – de fajãs – recht onder je voeten. Het is een belevenis van vijf minuten en een onvergetelijke.

Het platform ligt zo’n 580 meter boven het water. Praktisch: het gaat vroeg open, rond acht uur ’s ochtends, en de sluitingstijd verschuift met het seizoen – later in de zomer dan in de winter. Er is entree, die bij een draaihek wordt geïnd, en het bedrag is zo vaak veranderd dat bronnen elkaar tegenspreken; kinderen onder de 12 en inwoners van Madeira gaan gratis naar binnen. Parkeren is gratis, en de parkeerplaats raakt vanaf de late ochtend vol met touringcars, wat het eerste argument is voor een vroege start.

Over de top: Encumeada

Bij Ribeira Brava verlaat je de kust en sla je landinwaarts af op de ER228 naar de Encumeada-pas. Dit is de oversteek tussen de twee helften van het eiland, en hier wordt de rit voor het eerst serieus: aanhoudend klimmen, scherpe bochten, en bij helder weer zicht op twee dalen tegelijk.

Als het niet helder is, rijd je ergens onderweg de wolk in en kom je aan de andere kant er weer uit. Dat is normaal en geen reden om om te keren. Ga langzamer rijden, houd de lichten aan, en bedenk dat de mist op Madeira meestal een laag is en geen deken – een paar honderd meter hoger of lager is er vaak blauwe lucht.

De noordkust: São Vicente, Seixal, Porto Moniz

De noordkant is een ander eiland. Natter, groener, steiler en veel minder bebouwd. De kustweg rijgt drie plaatsen aaneen die een stop waard zijn:

São Vicente ligt daar waar zijn dal de zee ontmoet, met een dorpskern die twintig minuten te voet loont.

Seixal is de plek die iedereen fotografeert: zwart vulkanisch zand, een natuurlijk bad uitgehakt in de rots, en een waterval die vlakbij van de klif op de weg valt. Er is beperkte parkeerruimte en de goede plekken zijn snel bezet.

Porto Moniz, de verste noordwesthoek, is waar de lus keert. De natuurlijke zwembaden hier zijn het pronkstuk van het eiland – bekkens van lavarots die de Atlantische Oceaan vanzelf weer vult, met kleedkamers, een bar, een kinderbad, een badmeester en een parkeerplaats ter plaatse. Toegang is betaald. De openingstijden zijn in de winter korter dan in de zomer, en of je daadwerkelijk kunt zwemmen hangt af van de zee die dag: bij hoge deining zijn de bekkens niet het beschutte bad dat de foto’s beloven. Vraag het bij de ingang voordat je je omkleedt.

Hier lunchen, als je wilt dat de timing klopt. Qua inspanning ben je ongeveer op de helft, ook al ben je qua afstand al veel verder.

De terugweg: ER110 over Paul da Serra

Dit is het stuk dat mensen zich herinneren, en het stuk om over na te denken voordat je je eraan verbindt.

De ER110 loopt over Paul da Serra, een plateau op ongeveer 1.400 meter dat op niets anders op Madeira lijkt – open, bijna boomloos, meer Schots hoogveen dan Atlantisch eiland, met windturbines die draaien op de bergkam. Op een heldere middag rijd je boven de wolken met heel het binnenland onder je.

Op een onheldere middag rijd je in de wolk, het zicht daalt tot een paar meter, en de elektronische hellingborden van de weg gaan tot 22 %. Het is niet gevaarlijk als je het serieus neemt – flink langzamer, lage versnelling, lichten aan, niet inhalen – maar mooi is het dan niet meer, en er is geen schande in het alternatief: dezelfde weg terug langs de kust en bij Ribeira Brava de VR1 op. Dat kost je misschien veertig minuten en levert je een weg op die je kunt zien.

Nog een reden om het plateau te nemen als het helder is – en alleen dan, de mistregel van hierboven blijft gelden: de afslag van de ER105 naar Rabaçal komt van de plateauweg af, en de parkeerplaats daar is gratis. Dat is het startpunt voor de wandelingen naar 25 Fontes en Risco, en als je een boeking hebt voor een laat tijdslot, kun je dat aan het einde van deze rit vastknopen. De onze is een aparte dag op zich, maar beide goed doen op één dag is optimistisch.

Wat er verandert tussen zomer en winter

Zomer draait om drukte en timing. De parkeerplaatsen bij Cabo Girão, Seixal en Rabaçal zitten vol vóór elf uur. Om acht uur uit Funchal vertrekken is geen enthousiasme, het is de hele strategie. Het plateau is vaker helder, de noordkust is warm genoeg om te zwemmen, en het daglicht laat je de lange weg naar huis nemen.

Winter draait om weer en daglicht. Het plateau is echt koud en vaak in mist gehuld; de noordkust krijgt de Atlantische deining te verwerken, waardoor de zeebekkens vaker om te bekijken dan om in te zwemmen zijn; en het wordt vroeg genoeg donker dat de ER110 in het donker een serieuze overweging wordt. De compensatie is dat je Seixal misschien voor jezelf hebt. Plan de lus in de winter zoals beschreven met de klok mee, maar beslis pas in Porto Moniz of het plateau haalbaar is – en check de lucht voordat je landinwaarts afslaat, niet erna.

Hoe dan ook: plan geen vaste route, plan twee versies van de dag. Het eiland heeft meerdere weersystemen tegelijk, dat is een onderwerp op zich, en de mogelijkheid om je om elf uur ‘s ochtends te bedenken is het grootste deel van de waarde van de auto.

Parkeren, kort

Onderweg op de route is parkeren gratis en is beschikbaarheid het probleem, niet de kosten. Terug in Funchal is het andersom. De gemeentelijke parkeerzones zijn geprijsd naar hoe lang je mag blijven: de gele zone het dichtst bij het centrum kost 1,83 € per uur met een maximum van 56 minuten; groen is 1,38 € met 100 minuten; rood is 0,76 € met 197 minuten; bruin is 0,54 € met 400 minuten. Als je ‘s avonds om zeven uur moe terugkomt, is de bruine of rode zone plus tien minuten lopen een beter einde van de dag dan rondjes rijden door de oude stad.

Wanneer de begeleide versie de betere dag is

Drie eerlijke gevallen, en één daarvan geldt voor veel mensen:

1. Als er die dag ergens gedronken wordt. Poncha in Câmara de Lobos, wijn bij de lunch, een proeverij op de terugweg – bij elk daarvan valt de rit als optie weg. Een tocht is hier niet het compromis, het is de enige manier om die dag alsnog te hebben.
2. Als het plateau je niet gerust stelt. Tweeëntwintig procent helling in de mist is iets wat je gerust liever vanaf de bijrijdersstoel wilt meemaken. De jeep- en 4x4-tochten – 73 tochten vanaf 32,63 € – rijden dit terrein dagelijks met chauffeurs die dit voor hun beroep doen, en zij draaien de route ‘s ochtends om als de wolk op de verkeerde plek hangt.
3. Als je maar twee of drie dagen op het eiland bent. De tijd die het ophalen, parkeren en terugbrengen van een auto kost, vreet bij een kort verblijf een onevenredig groot deel van je tijd op. Van Madeira’s 361 aanbiedingen met ongeveer 134.000 beoordelingen dekken de hele dag durende tochten in diezelfde jeep- en 4x4-categorie het grootste deel van deze lus, voor minder dan een dagje huur plus brandstof plus parkeren.

Als niets daarvan voor jou geldt en je zelf achter het stuur wilt, is dat de juiste keuze – en de vergelijking is het waard om te maken voordat je landt, niet pas achter je bureau. Je kunt hier huurauto’s voor Madeira vergelijken. Wat het dagtarief niet dekt, behandelen we apart in ons artikel over eigen risico, borg en de balie, en de onderliggende vraag – of je überhaupt een auto nodig hebt – in dit artikel.

De korte versie

Vertrek om acht uur. Koffie in Câmara de Lobos, skywalk bij Cabo Girão vóór de touringcars, over de Encumeada, lunch in Porto Moniz. Kijk dan omhoog: helder plateau, ga naar huis over de ER110. Wolken op het plateau, ga naar huis langs de kust.

Die ene beslissing, genomen tijdens de lunch, is het verschil tussen de beste rit op Madeira en een uur staren naar mist door de voorruit.